Groepsvorming

Zet een groep mensen bij elkaar en je hebt een groep. Zo simpel is dat.. Maar dat wil nog niet zeggen dat ze groep ook als een groep functioneren, ze kunnen misschien nog niet zo goed samenwerken, ze zijn nog wat op zichzelf gericht en zien mogelijk nog niet iedereen als gelijkwaardig deel van de groep. Vanaf het moment dat je een groep bij elkaar zet gebeurd er iets met ze. Er staat een informele leider op, er valt iemand buiten de boot en ze zullen waarschijnlijk de autoriteit die boven de groep staat in twijfel trekken. Dat dit bijna altijd gebeurd in een groep wil niet zeggen dat je er als leiding niets mee kunt doen, integendeel. Als je weet en ziet wat er in de groep gebeurd kun je dit proces van groepsvorming, begeleiden en bijdragen aan een snelle ontwikkeling van een veilige groep. Belangrijk is wel om te weten dat een groep altijd in beweging is. Soms herken je een beetje van deze fase en iets meer van de volgende. Om die reden kun je ook spreken van groepsdynamiek

Hoe zit dat er dan uit? Ik zal het verduidelijken aan de hand van een recept.

  1. (Forming) Doe de ingredienten in een grote kom.
  2. (Storming) Meng de ingredienten met elkaar.
  3. (Norming) Net zo lang tot er een egale mix onstaat.
    Doe deze in de oven en bak tot deze gaar is.
  4. (Performing)Laat het gerecht afkoelen en snijd deze in stukken.
  5. (Adjourning)Eet smakelijk.

Net zoals de bereider van het bovenstaande gerecht heb jij als leider invloed op de groep. Wat je kunt doen lijkt zelfs enigszins op hierboven genoemde handeling. En als je de handelingen niet op het juiste moment uitvoert bestaat de kans dat het gerecht niet lekker word en zelfs mislukt. Je kunt de groep op de juiste manier beïnvloeden, want wees eerlijk, met een beetje liefde en aandacht wordt elk gerecht lekkerder.

Herkennen van de fases

Je groep beweegt van de ene fase naar de andere en hoe meer jij ziet, hoe meer invloed je kunt hebben in hun beweging als groep.
Hiernaast staat een overzichtje van verschillend soort gedrag wat ze mogelijk laten zien.

Je groep is net bij elkaar. De LEFFERS zijn een beetje de kat uit de boom aan het kijken en leggen de eerste contacten. Ze zijn voorzichtig gemotiveerd, maar durven zich nog niet te openen. Belangrijke vraag die ze bewust of onbewust bezighoud? Is het veilig genoeg om mijzelf te zijn?

De naam zegt het al.. Tijdens deze fase kan het lekker stormen. De LEFFERS komen erachter dat hun belangen en interesses kunnen botsen. Tijdens deze fase staan de informele leiders op en ook word duidelijk wie het zwarte schaap is. Ruzie, conflict, emotie.. Het hoort er allemaal bij.

De storm is voorbij. De wind gaat liggen. De leffers kijken wat de schade is en hoe de rolverdeling nu is. Er ontstaan normen, een groepscultuur. Voorzichtig kunnen de leffers elkaar aanspreken op het niet nakomen van de afspraken, of het niet naleven van de norm. Het kan zijn dat er een nieuwe machtstrijd ontstaat. Je neemt dan een stapje terug in de vorige fase. Discussies zijn in de fase minder geemotioneerd dan in de vorige fase.

De leffers zijn een fijne. Het kan nog steeds zijn dat ze elkaar niet mogen, maar ze weten in ieder geval wat ze aan elkaar hebben. Er zijn weinig conflicten en ze spreken elkaar aan op hun gedrag.

De groep gaat stoppen.. Snif, snif.. Sentiment en weemoed. Emoties kunnen aanwezig zijn in deze fase. Het is ook jammer als je uit elkaar gaat.

Wat doe je als leider?

Forming

verkenningsfase

gedrag leider

Faciliteer

Geef duidelijkheid over verwachting en programma

Help ze elkaar te leren kennen

Wees bewust van je voorbeeld.

Storming

contactfase

gedrag leider

Zorg dat ze openstaan voor anderen.

Help de leden opvattingen te hebben.

Vergroot en begeleid meningsverschillen

Complimenteer gewenst gedrag

Los de conflicten niet zelf op. Begeleid deze als een mediator.

Norming

doelintegratiefase

gedrag leider

Help afspraken te maken.

Benoem niet nakomen van afspraken.

Beloon nakomen van afspraken.

Reageer op gevoelens.

Wees bedacht op terugvallen in de vorige fase

Begeleid overeenstemmingen te bereiken.

Performing

stijlfase

gedrag leider

Observeer

Geniet!

Evalueer

Adjourning

uiteengaansfase

gedrag leider

Begeleid afscheid.

Help om de emoties bespreekbaar te maken.

Help ruimte te maken voor dingen die nog moeten gebeuren.

Organiseer evt reunie, oid.

Bij de landmacht kreeg ik wel eens de volgende lompe uitspraak te horen; “Slechte groepen bestaan niet, alleen slechte leidinggevenden”. Nu geloof ik niet zo in het gebruik van het woord slecht, maar de quote geeft wel duidelijk aan dat jij als jeugdleider invloed hebt in het gedrag van je groep. Jij kunt er iets mee doen. Als het niet gaat zoals je wilt, dan is er vaak wel iets aan te doen. Mocht je het even zelf niet meer zien? Dat is niet erg. We hebben het geluk dat we dit samen mogen doen. Je kunt mij als jeugdwerker, andere jeugdleiders, het pastoraat allemaal laten meedenken als je dat wilt. Je doet het immers niet zelf, want in een groep ben je immers samen.